“Kadın” ve “Cinsellik” yan yana dahi getirilmekten kaçınılmış iki kavram. Konuşulmayan, öğretilmeyen ve keşfedilirken birçok toplumsal engelle karşılaşan cinsellik, bireyin varoluşunun yadsınamaz bir parçası. Bu sebeple birçok konuda öteki haline gelmiş kadınların cinselliğe bakışını görebilmek amacıyla bu araştırma yürütülmüştür. Araştırmanın önceliği, ele alınmayan bu konuyu bilimsel bir yöntemle inceleyerek bireyin farkındalık kazanmasına yardımcı olmaktır. Bir diğer amacı ise ortaya çıkan veriler aracılığıyla diğer bireylere ulaşarak konuyla ilgili toplumsal farkındalık oluşturmaktır.
Farklı eğitim düzeylerine sahip kadınların cinselliğe bakışını inceleyen araştırmada Online Seslifoto yöntemi kullanılmıştır. Çalışma, çoğunluğu 18–30 yaş arasında ve bekâr olan toplam 176 kadın katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan kendi cinselliklerini temsil eden bir fotoğraf çekmeleri istenmiş; ardından yazdıkları hikâyelerle bu fotoğraflara anlam katmaları sağlanmıştır.
Analiz aşamasında, katılımcıların öznel ifadelerinin ve sözcüklerinin zarar görmemesi amacıyla temaların doğrudan katılımcılar tarafından belirlendiği Online Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz kullanılmıştır. Katılımcılar tarafından belirlenen temalar, araştırmacı tarafından oluşturulan ana tema grupları altında bir araya getirilmiştir.
Çalışma sonucunda 11 ana tema ve bir “diğer” grubu olmak üzere toplam 12 grup ortaya çıkmıştır. Katılımcıların cinsellik tanımlarında en sık hoşa giden ve istenen duygular öne çıkmıştır. Aitlik, aşk, güven, huzur, mutluluk, sevgi, şefkat, tutku, umut ve zevk bu duygular arasında yer almaktadır.
Bunu, arzulamak, canlanmak, cinsel olarak uyarılmak, gevşemek, güçlü ya da dişil hissetmek ve orgazm gibi hoşa giden bedensel hisler izlemiştir. Dokunmak, yakınlaşmak, öpüşmek, mastürbasyon, seks, teslimiyet ve haz gibi davranışlar da katılımcıların cinsellik anlatılarında önemli bir yer tutmuştur.
Bununla birlikte, kadın cinselliği üzerindeki toplumsal baskıyı yansıtan olumsuz temalar da dikkat çekmiştir. “Ayıp”, “tabu”, “görev” ve “belirsizlik” gibi düşüncelerin yanı sıra utanç, kaygı ve değersizlik gibi duygular da anlatılarda yer almıştır. Katılımcılar cinselliklerini görsel olarak temsil ederken en çok doğa, insan bedeni ve ışık unsurlarını içeren fotoğrafları tercih etmişlerdir.
Katılımcıların cinsellik tanımları eğitim düzeyi açısından da incelenmiştir. Eğitim düzeylerine göre belirgin farklılaşmanın “Özgürlük” ve “Varoluş/Kendini arama, tanıma ve keşfetme” temalarında ortaya çıktığı görülmüştür. Bu temalar yalnızca lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde eğitim alan katılımcılar tarafından kullanılmıştır.
Pandemi döneminde gerçekleştirilen bu araştırmanın, Online Seslifoto yöntemiyle kadın cinselliğini ilk kez bir araya getirmesi bakımından alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışma, konuşulması ayıp ya da yasak kabul edilen kadın cinselliğine ilişkin katılımcılara güvenli bir ifade alanı açarken, kadınların kendi deneyimlerini, arzularını, sınırlarını ve güçlerini keşfetmelerine de alan tanımaktadır. Aynı zamanda araştırma sonuçlarının, kadın cinselliğine ilişkin toplumsal tabuların görünür hâle gelmesi ve ruh sağlığı uzmanlarının bu alandaki çalışmalarına yol göstermesi açısından önemli olduğu düşünülmektedir.
Araştırmanın tamamını buradan okuyabilirsiniz.
